Actieplan Veilig Uitgaan

Actieplan Veilig Uitgaan: Groningen kiest voor een nacht waarin vrijheid en veiligheid samen gaan

Groningen is een stad die leeft zodra de avond valt. De compacte binnenstad, de vrije sluitingstijden, de vele kroegen, clubs, podia en festivals maken de Groningse nacht tot een van de meest herkenbare onderdelen van de stad. Die nacht is van grote culturele, sociale en economische waarde. Tegelijkertijd staat juist die vrijheid onder druk wanneer bezoekers zich niet veilig voelen, wanneer grenzen worden overschreden of wanneer agressie, middelengebruik en overlast de sfeer bepalen.

Daarom werkt Groningen aan het Actieplan Veilig Uitgaan. Dit plan sluit direct aan op de Nachtvisie Groningen 2026 tot 2030, waarin veiligheid wordt benoemd als randvoorwaarde voor een prettig uitgaansklimaat. De Nachtvisie stelt dat Groningen een stad wil zijn waar iedereen veilig en plezierig kan genieten van de nacht, ongeacht achtergrond, leeftijd, gender, seksuele oriëntatie of identiteit. Ook staat in de visie dat de conclusies uit het onderzoek naar het uitgaansklimaat rond de Poelestraat, Peperstraat en omgeving worden meegenomen in het Actieplan Veilig Uitgaan.

Waarom een Actieplan Veilig Uitgaan nodig is

De Groningse nacht heeft veel sterke kanten. Het uitgaansgebied is compact, de sfeer is laagdrempelig en het aanbod trekt een breed publiek. Toch blijkt uit de Nachtvisie dat meer dan de helft van de deelnemers aan de enquête zich weleens onveilig voelt, vooral op straat in het uitgaansgebied. Als redenen worden onder meer agressief gedrag, overmatig alcoholgebruik en drugsgebruik van anderen genoemd. Ook ongelijke behandeling bij de deur en grensoverschrijdend gedrag worden als knelpunten benoemd.

Onderzoeksbureau Breuer&Intraval deed in opdracht van de gemeente Groningen onderzoek naar veilig uitgaan in de stad. Aanleiding waren zorgen over geweld, middelengebruik, seksueel grensoverschrijdend gedrag en een dalend veiligheidsgevoel onder het uitgaanspubliek. Het onderzoek keek naar ervaringen van onder meer bezoekers, horecaondernemers, beveiligers, politie, gemeente en stewards. Ook werden politieregistraties, eerdere onderzoeken, beleidsstukken en observaties in het uitgaansgebied meegenomen. 

Volgens Breuer&Intraval is er in het Groningse uitgaansgebied sprake van een combinatie van veiligheidsvraagstukken, gedragsproblemen en maatschappelijke spanningen. Daarbij spelen alcohol en drugs, geweld, grensoverschrijdend gedrag, veranderingen sinds de coronaperiode, een divers publiek met verschillende intenties en een toenemend gevoel van onveiligheid een rol. Ook de fysieke omgeving, zoals verlichting, de beschikbare handhavingscapaciteit en de samenwerking tussen horeca, gemeente en politie beïnvloeden de veiligheid. 

Van losse maatregelen naar gezamenlijke norm

Een van de belangrijkste uitgangspunten van het Actieplan Veilig Uitgaan is dat veiligheid niet door één partij kan worden afgedwongen. Een veilige nacht ontstaat pas wanneer bezoekers, horeca, beveiligers, politie, handhaving, gemeente, hulpverlening, studentenorganisaties en maatschappelijke partners dezelfde richting op bewegen.

Daarom werkt Groningen aan een gezamenlijke norm voor gewenst gedrag tijdens het uitgaan. Koninklijke Horeca Nederland Groningen meldde in januari 2026 dat de gemeente samen met partners een volgende stap zet in het verbeteren van de veiligheid in het uitgaansgebied. Daarvoor wordt een flitspeiling gehouden onder verschillende doelgroepen. Bezoekers worden gevraagd naar hun ervaringen met veiligheid en gedrag tijdens het uitgaan. De uitkomsten vormen de basis voor vervolggesprekken. 

Ook wordt gewerkt met een Worldcafé, waarin horecaondernemers, bezoekers, handhaving en andere betrokken partijen samen in gesprek gaan. Het doel is om toe te werken naar één gedeelde norm, die leidend wordt voor activiteiten binnen het Actieplan Veilig Uitgaan. Daarmee verschuift de aanpak van uitsluitend reageren op incidenten naar het samen vormgeven van gewenst gedrag. 

Dat is belangrijk, omdat veiligheid in de nacht niet alleen gaat over politie-inzet of cameratoezicht. Het gaat ook over cultuur. Wat vinden we normaal? Wanneer spreken we elkaar aan? Hoe zorgen we dat iemand die wordt lastiggevallen niet alleen blijft staan? Hoe maken we duidelijk dat discriminatie, intimidatie, agressie en seksueel grensoverschrijdend gedrag niet bij de Groningse nacht horen?

Safe Spaces als zichtbaar vangnet

Een belangrijk onderdeel van de nieuwe veiligheidsaanpak is de inzet van Safe Spaces. De gemeente Groningen beschrijft een Safe Space als een rustige plek waar bezoekers terechtkunnen wanneer zij iets vervelends hebben meegemaakt tijdens drukke stapavonden of evenementen. Deskundige medewerkers bieden daar eerste opvang, steun en advies. 

De Nachtvisie noemt Safe Spaces expliciet als aanbeveling. In 2026 moeten tijdens een aantal drukbezochte avonden, waaronder de KEI-week, toegankelijke Safe Spaces worden ingericht. Voor de langere termijn wordt onderzocht of aansluiting mogelijk is bij de businesscase van het Centrum Seksueel Geweld.

Die koppeling is logisch. Het Centrum Seksueel Geweld Groningen-Drenthe biedt professionele hulp na een ongewenste seksuele ervaring en is bereikbaar via het landelijke gratis nummer 0800 0188. Het landelijke Centrum Seksueel Geweld geeft aan 24 uur per dag bereikbaar te zijn voor hulp na seksueel geweld. 

Ook buiten Groningen wordt de inzet van Safe Spaces tijdens introductieweken gezien als een manier om preventie en hulp zichtbaarder te maken. Movisie beschreef in 2025 dat Groningen tijdens de introductieweek voor de derde keer een Safe Space organiseerde in het uitgaansgebied, bemenst door het Centrum Seksueel Geweld. Zo’n plek is er voor mensen die zich niet prettig of veilig voelen, maar werkt ook normstellend: het laat zien waar de stad voor wil staan. 

Meer dan handhaving alleen

Het Actieplan Veilig Uitgaan zoekt de balans tussen preventie, aanwezigheid, hulp en handhaving. Uit het onderzoek van Breuer&Intraval komt naar voren dat andere gemeenten verschillende maatregelen inzetten, zoals collectieve horecaontzeggingen, horecastewards, sfeerbeheerders, campagnes, trainingen, preventief fouilleren en betere samenwerkingsstructuren. De onderzoekers waarschuwen daarbij dat niet van al deze maatregelen met zekerheid vaststaat hoe effectief ze zijn. Voor Groningen wordt vooral een brede aanpak aanbevolen, met gedragsverandering, betere samenwerking, fysieke verbeteringen, sterker toezicht en regelmatige evaluatie. 

Dat brede perspectief past bij de Groningse situatie. De stad heeft al decennialang vrije sluitingstijden. Dat is een belangrijk onderdeel van de identiteit van het nachtleven. Tegelijkertijd vraagt die vrijheid om verantwoordelijkheid. Vrije sluitingstijden werken alleen wanneer bezoekers zich veilig voelen, ondernemers verantwoordelijkheid nemen, professionals elkaar weten te vinden en de openbare ruimte goed functioneert.

Het Actieplan Veilig Uitgaan moet dus niet worden gezien als een beperking van de nacht, maar als een investering in de toekomst ervan. Een nacht die veilig voelt, trekt meer verschillende bezoekers. Een nacht waarin mensen zich welkom voelen, biedt meer ruimte voor diversiteit. Een nacht waarin duidelijke normen gelden, geeft juist meer vrijheid aan de mensen die komen voor muziek, ontmoeting, dans en cultuur.

Trainingen voor horeca en studentenverenigingen

Een veilige uitgaanscultuur begint ook bij de mensen die in de nacht werken of verantwoordelijkheid dragen voor groepen bezoekers. De Nachtvisie adviseert daarom om te blijven inzetten op trainingen voor horecapersoneel en studentenverenigingen. Die trainingen moeten gericht zijn op veiligheid, omgangsvormen en preventie van grensoverschrijdend gedrag.

Dat is essentieel. Barpersoneel, portiers, beveiligers, hosts, organisatoren en studentmentoren zien vaak als eersten wanneer een situatie kantelt. Zij kunnen signaleren, de-escaleren, bezoekers doorverwijzen en ingrijpen voordat een incident groter wordt. Maar daarvoor moeten ze weten wat ze kunnen doen, hoe ze moeten handelen en waar ze terechtkunnen voor ondersteuning.

Trainingen kunnen bovendien bijdragen aan een gedeelde taal. Wanneer horeca, studentenverenigingen, organisatoren en hulpverleners dezelfde begrippen gebruiken, wordt samenwerking makkelijker. Wat verstaan we onder grensoverschrijdend gedrag? Wanneer is iemand niet meer in staat om zelf veilige keuzes te maken? Wanneer bel je beveiliging, politie of hulpverlening? Hoe voorkom je victim blaming? Hoe spreek je iemand aan zonder de situatie te laten escaleren?

De openbare ruimte doet mee

Veilig uitgaan speelt zich niet alleen af binnen horecazaken. Juist de straten tussen cafés, clubs, snackbars, taxistandplaatsen, fietsenstallingen en woningen bepalen hoe mensen de nacht ervaren. Volgens Breuer&Intraval beïnvloeden fysieke factoren zoals verlichting de veiligheidsbeleving in het uitgaansgebied. Het verbeteren van de fysieke inrichting van de stad wordt daarom genoemd als een belangrijke stap. 

Ook lokale media berichtten in november 2025 dat de gemeente kijkt naar verbeteringen in onder meer de Gelkingestraat, Oosterstraat, Peperstraat en de Gele Loper, omdat de kwaliteit van de openbare ruimte invloed heeft op gedrag en veiligheidsgevoel. Daarbij werd ook gemeld dat de gemeente onderzoekt of boa’s breder en later in de nacht kunnen worden ingezet. 

Voor Groningen is dit extra belangrijk, omdat het uitgaansgebied compact is. Dat is een kracht, maar kan ook leiden tot drukte, opstoppingen en spanningen. Goede verlichting, duidelijke looproutes, zichtbare hulp, toegankelijke meldpunten en voldoende ruimte om te bewegen kunnen helpen om de sfeer beheersbaar te houden.

De rol van de Nachtraad

De Nachtraad Groningen heeft binnen deze ontwikkeling een belangrijke verbindende rol. In de Nachtvisie wordt de Nachtraad beschreven als een onafhankelijke organisatie die beleid, praktijk en beleving met elkaar verbindt. De Nachtraad signaleert knelpunten, stimuleert samenwerking tussen gemeente, ondernemers en makers, vertaalt ervaringen uit de nacht naar beleidsadviezen en zet zich in voor open communicatie tussen betrokken partijen.

Juist bij het Actieplan Veilig Uitgaan is die rol onmisbaar. Veiligheidsbeleid kan alleen werken wanneer het aansluit bij de werkelijkheid van de nacht. De Nachtraad kan signalen ophalen bij bezoekers, makers, organisatoren, horeca en nachtarbeiders. Ook kan de Nachtraad helpen voorkomen dat maatregelen alleen vanuit handhaving worden bekeken. Veiligheid gaat immers ook over inclusie, cultuur, toegankelijkheid en vertrouwen.

Daarnaast kan de Nachtraad bewaken dat het Actieplan Veilig Uitgaan niet los komt te staan van de bredere ambities uit de Nachtvisie. Groningen wil een nacht die bruist, uitnodigt, durft, bijdraagt, verbindt en veilig is. Veiligheid moet die ambities ondersteunen, niet vervangen.

Naar een nacht waarin iedereen zich verantwoordelijk voelt

De kern van het Actieplan Veilig Uitgaan is dat Groningen samen een nieuwe uitgaanscultuur wil bouwen. Niet door de nacht dicht te regelen, maar door duidelijk te maken wat de stad normaal vindt. Respect, zorg voor elkaar, ruimte voor verschil en duidelijke grenzen horen daarbij.

Dat vraagt iets van iedereen. Van bezoekers vraagt het dat zij verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen gedrag en omkijken naar anderen. Van horeca vraagt het een actieve rol in signalering, deurbeleid, training en samenwerking. Van gemeente, politie en handhaving vraagt het zichtbaarheid, duidelijkheid en vertrouwenwekkende aanwezigheid. Van hulporganisaties vraagt het toegankelijke ondersteuning. Van de Nachtraad vraagt het het blijven verbinden van al die perspectieven.

Als Groningen daarin slaagt, kan het Actieplan Veilig Uitgaan meer worden dan een set maatregelen. Dan wordt het een gezamenlijke belofte: de Groningse nacht blijft vrij, levendig en eigenzinnig, maar nooit ten koste van de veiligheid van de mensen die haar maken en beleven.